Διαπιστώσεις από τον χρόνο που πέρασα με τον γκουρού μου
Καθώς πλησιάζουμε στο τέλος του έτους, γνωρίζω ότι πολλοί άνθρωποι νιώθουν μια συσσωρευμένη κούραση που τους κατακλύζει. Μια αίσθηση εξάντλησης από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε οι ίδιοι ή από αυτές που βαραίνουν τους ανθρώπους που αγαπάμε. Μια αίσθηση ότι ζούμε σε μια μόνιμη κρίση χωρίς ανάπαυλα. Υπερκορεσμένοι, υπερδιεγερμένοι και κουρασμένοι, πολλοί αποσυνδέονται, απομακρύνονται και κλείνονται στον εαυτό τους σε μια στάση αυτοπροστασίας.
Και όμως... υπάρχει ένας άλλος τρόπος να αντιμετωπίσουμε αυτή τη στιγμή.
Μόλις επέστρεψα από μια εβδομάδα στην παρουσία του ευγενικού και πολύτιμου γκουρού μου, Zasep Tulku Rinpoche. Με έδρα το Νέλσον της Βρετανικής Κολούμπια, ο Rinpoche είναι τώρα σχεδόν 78 ετών και μόνο τον τελευταίο χρόνο ταξίδεψε στο Μεξικό και τη Βολιβία, στα κέντρα του σε ολόκληρο τον Καναδά και την Αυστραλία προσφέροντας ενδυνάμωση και καταφύγιο, στην Αφρική για το Mindful Safari, και στη Νότια Κορέα και τη Μογγολία (δύο φορές). Σε κάθε μέρος, οι μαθητές του τον περιμένουν με ανησυχίες για την υγεία, τις σχέσεις, τα οικονομικά, και την οικογένειά τους. Οι μαθητές του στέλνουν email και μηνύματα μέρα και νύχτα, από κάθε μεριά της γης.
Αν κάποιος πρέπει να αισθάνεται εξαντλημένος και κουρασμένος, σίγουρα αυτός είναι ο ίδιος.
Όμως όχι. Ο Ρινποτσέ κινείται στον κόσμο με μια ελαφρότητα, έναν αυθορμητισμό, και ένα ακαταμάχητο χιούμορ που είναι ήσυχα μεταδοτικό. Είναι αδύνατο να βρίσκεσαι κοντά του και να μην νιώθεις αναζωογονημένος. Νοιάζεται βαθιά για τον κόσμο και σίγουρα έχει πολιτικές απόψεις, αλλά κανένα από αυτά τα πράγματα δεν τον καθορίζει ή τον βαραίνει. Το όραμά του είναι απλά πολύ ευρύ, πολύ συμπονετικό και πολύ χαρούμενο για κάτι τέτοιο.
Τις τελευταίες δύο εβδομάδες είχα την τιμή να περάσω πολλές ώρες ηχογραφώντας με τον Ρινποτσέ στο στούντιο, μετά από μια εβδομάδα διδασκαλιών στο γκόμπα της Tibetan Buddhist Society στο Περθ. Νωρίτερα φέτος, ο Koala και εγώ περάσαμε επίσης χρόνο μαζί του σε ένα ειδικό Tara Safari στην Αφρική. Με όλα αυτά ακόμα πολύ φρέσκα στην καρδιά μου, ήθελα να προσπαθήσω να αποτυπώσω κάτι από αυτό που κάνει τον Ρνποτσέ έναν τόσο εξαιρετικό άνθρωπο – κάποιον που είναι πλήρως μέσα στον κόσμο, ενώ παραμένει θαυμάσια, ευχάριστα ανεπηρέαστος από αυτόν. Κάποιον που θα ήθελα να μοιάζω περισσότερο.
Τρεις ιδιότητες ξεχωρίζουν ως ζωντανά αντίδοτα για αυτούς τους κουραστικούς καιρούς.
1. Όλα προέρχονται από τον ίδιο τον νου
Ο Ρινποτσέ είναι γιόγκι, γεννημένος και μεγαλωμένος στο Θιβέτ. Αναγνωρισμένος ως τούλκου σε ηλικία πέντε ετών, με αυστηρή εκπαίδευση και βαθιά γνώση, ζει με την βαθιά πεποίθηση ότι όλα προέρχονται από τον νου. Όλη η εμπειρία μας της πραγματικότητας διαμορφώνεται από την επίγνωση – όχι με την έννοια ότι «τίποτα δεν υπάρχει», αλλά με την έννοια ότι ο τρόπος με τον οποίο τα πράγματα υπάρχουν για εμάς είναι αποτέλεσμα της προετοιμασίας, των συνηθειών και του κάρμα μας.
Αυτή η κατανόηση δεν είναι θεωρητική για τον ίδιο. Είναι βιωμένη.
Την περασμένη εβδομάδα, σταμάτησε να διαβάζει τα θιβετιανά κείμενά του, σήκωσε το βλέμμα και είπε με τη χαρακτηριστική του σαφήνεια:
«Μπορούμε να αποφασίσουμε να μην γκρινιάζουμε και να μην παραπονιόμαστε και να μην συνεχίζουμε να λέμε bla bla bla. Μόνο εμείς μπορούμε να το κάνουμε αυτό. Κανείς δεν μπορεί να το κάνει για εμάς. Αν το επιλέξουμε, μπορούμε να επικεντρωθούμε σε θετικά πράγματα. Το να αλλάξουμε τη σκέψη μας» —και εδώ έκανε μια κίνηση μιμούμενος την αλλαγή ταχυτήτων σε ένα αυτοκίνητο— «είναι σαν να αλλάζουμε ταχύτητα. Μπορούμε να επιλέξουμε».
Αυτό, φυσικά, είναι ένα σταθερό θέμα σε ό,τι γράφω εδώ. Όχι επειδή είναι καινούργιο, αλλά επειδή όλοι χρειαζόμαστε να το θυμόμαστε. Και εγώ συμπεριλαμβάνομαι σε αυτό. Μας καλούν συνεχώς να πιστέψουμε ότι η πραγματικότητα «εκεί έξω» είναι σταθερή και πραγματική, κάτι που ενισχύεται κάθε λεπτό από τα κοινωνικά μέσα, τα σχόλια στις ειδήσεις, και τις συζητήσεις με τους φίλους μας.
Αλλά, όπως έγραψε ο Βίκτορ Φράνκλ μετά την επιβίωσή του από το Ολοκαύτωμα, ακόμα και όταν μας έχουν πάρει τα πάντα, εξακολουθούμε να έχουμε την ελευθερία να επιλέγουμε τις σκέψεις μας.
Ο Μάρκος Αυρήλιος το επανέλαβε:
«Αν σε βασανίζει κάτι εξωτερικό, ο πόνος δεν οφείλεται στο ίδιο το πράγμα, αλλά στην εκτίμησή σου για αυτό».
Ο Ρινποτσέ φαίνεται να αντιμετωπίζει κάθε στιγμή χωρίς βάρος — χωρίς βαρίδια ή προβολές, χωρίς να χρειάζεται να επιβεβαιώσει μια συγκεκριμένη ιδέα για τον εαυτό του. Προέρχεται από την ανοιχτότητα. Από τη φρεσκάδα. Από μια διαύγεια καρδιάς που είναι σχεδόν απτή. Και αυτή η κατάσταση του νου είναι διαθέσιμη σε όλους μας.
2. Είμαστε όντα με πολλαπλές ζωές, που δημιουργούμε συνεχώς το μέλλον μας
Υπάρχει ένα ρητό στον Βουδισμό:
«Αν αφορά αυτή τη ζωή, δεν είναι Ντάρμα. Αν αφορά το μέλλον, είναι Ντάρμα».
Σημασία: η αληθινή προοπτική είναι η μακροπρόθεσμη.
Ο Ρινποτσέ λέει ότι δεν θυμάται λεπτομερώς τις προηγούμενες ζωές του — μόνο περίεργες στιγμές déjà vu, όπως πολλοί από εμάς. Αλλά αυτό που είναι αδιαμφισβήτητο είναι ότι ζει με την επίγνωση της συνέχειας, των αιτίων και των συνθηκών που ρέουν κατά τη διάρκεια των ζωών.
Ακριβώς όπως μπορούμε τώρα να κοιτάξουμε πίσω στις αποφάσεις που πήραμε στα είκοσί μας με ένα χαμόγελο κατανόησης — ή με μια γκριμάτσα — ο Ρινποτσέ βλέπει αυτά τα μοτίβα να επαναλαμβάνονται σε όλες τις ζωές. Η γενναιοδωρία οδηγεί στην ευημερία. Η σκληρότητα ή ο εγωισμός εκδηλώνονται αργότερα ως εμπόδια ή πόνος.
Μια μέρα, ενώ οδηγούσαμε μαζί, μιλήσαμε για το πόσο δύσκολο είναι να εξηγήσεις σε καλούς, ευγενικούς ανθρώπους ότι ο τρέχων πόνος τους μπορεί να είναι αποτέλεσμα του κάρμα από μια προηγούμενη ζωή — κάρμα που δεν θυμούνται. Μπορεί να φαίνεται άδικο, σχεδόν απάνθρωπο. Αλλά δεν πρόκειται για επίρριψη ευθυνών. Είναι απλά ο νόμος της αιτίας και του αποτελέσματος σε μεγαλύτερη κλίμακα από ό,τι συνήθως θεωρούμε.
Ο Ρίνποτσε συχνά τονίζει πώς οι αρνητικές ψυχικές καταστάσεις επηρεάζουν το σώμα. Ο θυμός μπορεί να βλάψει την καρδιά. Η θλίψη τους πνεύμονες. Το κάρμα εκτυλίσσεται σε διαφορετικές χρονικές κλίμακες, αλλά μπορεί να καθαριστεί ανά πάσα στιγμή.
Το βαθύτερο νόημα, που επανειλημμένα προέκυπτε κατά την παρουσία του, είναι το εξής:
Όλα όσα εκτυλίσσονται ξεκινούν πρώτα από το μυαλό. Οι σημερινές σκέψεις διαμορφώνουν την πραγματικότητα του αύριο – και της επόμενης ζωής επίσης.
Έτσι, όταν αφήνουμε τον εαυτό μας να παρασυρθεί από την απελπισία των σημερινών πρωτοσέλιδων, δεν βλάπτουμε μόνο τη διάθεσή μας – διαμορφώνουμε την αρχιτεκτονική του μέλλοντός μας. Γιατί να θυσιάζουμε την ευτυχία των ζωών μας εμπλέκοντας τον εαυτό μας σε έναν κύκλο εντυπωσιακών ειδήσεων;
3. Η ευγνωμοσύνη είναι η πηγή της αφθονίας
Ο Ρινποτσέ λέει «ευχαριστώ» συνεχώς. Ζει στον ρυθμό του δούναι και λαβείν. Γεννημένος σε ένα θιβετιανό γιουρτ χωρίς καμία από τις ανέσεις που θεωρούμε δεδομένες, είναι τώρα ένας πολυγλωσσικός παγκόσμιος νομάδας — εξίσου άνετος με ένα smartphone όσο και με ένα βατζρά και ένα κουδούνι.
Αυτό που με εντυπωσίασε και πάλι αυτή την εβδομάδα είναι το πόσο φυσικά ζει με ευγνωμοσύνη. Τα μικρά πράγματα τον ευχαριστούν. Αν δεν πάρει το φαγητό ή το ποτό που προτιμά, δεν βυθίζεται στην απογοήτευση. Δεν παραπονιέται. Πάντα υπάρχει κάτι άλλο για να απολαύσει.
Αυτό που κατέχει, σε αφθονία, είναι η ισορροπία. Και η ισορροπία είναι από μόνη της μορφή πλούτου. Κάνει κάθε μέρος, κάθε άτομο, κάθε στιγμή να φαίνεται εφικτό.
Αυτό δεν είναι απλώς η ροζ οπτική μου ως μαθητής του. Το περασμένο Σαββατοκύριακο στο στούντιο ηχογράφησης, άνθρωποι χωρίς καμία σχέση με τον Βουδισμό έλιωσαν στην παρουσία του μέσα σε λίγα λεπτά. Ήθελαν να τον βοηθήσουν. Αντέδρασαν ενστικτωδώς στο χιούμορ του, στο φως του, στην ολόψυχη προσοχή του. Είναι πολύ δύσκολο να μην αγαπήσεις κάποιον που σε βλέπει τόσο καθαρά και με τόσο προφανή καλοσύνη.
Περίληψη: Τρία αντίδοτα για έναν κουρασμένο κόσμο
Αν αισθάνεστε λίγο αδιάφοροι, εξαντλημένοι ή καταβεβλημένοι καθώς πλησιάζει άλλη μια εορταστική περίοδος, ελπίζω ότι αυτές οι αναμνήσεις από το χρόνο που πέρασα με τον Ρινποτσέ θα σας βοηθήσουν να επαναπροσανατολίσετε απαλά την καρδιά σας:
• Η εμπειρία μας της πραγματικότητας εξαρτάται από το μυαλό μας.
Μπορούμε να αλλάξουμε ταχύτητα. Μπορούμε να επιλέξουμε ένα διαφορετικό σημείο εστίασης για την προσοχή μας.
• Αυτές οι πολύτιμες ανθρώπινες ζωές είναι φευγαλέες και γεμάτες δυνατότητες.
Οι συνήθειες του νου που καλλιεργούμε σήμερα διαμορφώνουν τις ζωές μας. Προστατέψτε την ισορροπία σας με την ίδια σφοδρότητα που θα προστατεύατε το πιο πολύτιμο απόκτημά σας.
• Η ευγνωμοσύνη μεταμορφώνει το συνηθισμένο σε εξαιρετικό.
Το θαύμα δεν είναι αφέλεια — είναι μια μορφή σοφίας. Και μας οδηγεί ξανά και ξανά σε μια αυθεντική εκτίμηση.
Όπως δείχνει ο Ρινποτσέ, όταν καλλιεργούμε την ευγνωμοσύνη, την ανοιχτότητα και το ήσυχο θάρρος να επιστρέψουμε στην καλύτερη φύση μας, οδηγούμε την καρδιά μας εκεί όπου βρίσκεται η ομορφιά.
Του David Michie
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου