(Το θέμα αυτό ολοκληρώνεται σε δύο αναρτήσεις)
Μεγάλωσα σε μια όμορφη, μεγάλη φάρμα στην Αϊόβα. Οι γονείς μου χαρακτηρίζονται συχνά σαν το «άλας της της και η ραχοκοκαλιά της κοινότητας». Είχαν όλα εκείνα τα γνωρίσματα που θεωρούμε ότι έχουν οι καλοί γονείς: στοργικοί, αφοσιωμένοι στο έργο της ανατροφής των παιδιών τους, με μεγάλες προσδοκίες και θετική αίσθηση αυτοσεβασμού. Απαιτούσαν από μας να βοηθάμε στη φάρμα πρωί και βράδυ, να πηγαίνουμε στο σχολείο στην ώρα μας, να παίρνουμε καλούς βαθμούς και να είμαστε καλοί άνθρωποι.
Είμαστε έξη παιδιά. Έξι παιδιά! Δεν ήμουν ποτέ της άποψης ότι έπρεπε να είμαστε τόσοι πολλοί, αλλά κανείς δε με ρώτησε. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η μοίρα μ’ έριξε στο κέντρο της Αμερικής, σ’ ένα πολύ τραχύ και ψυχρό κλίμα. Όπως όλα τα παιδιά, πίστευα ότι έγινε ένα μεγάλο συμπαντικό λάθος, που είχε σαν αποτέλεσμα να βρεθώ σε ακατάλληλη οικογένεια και σίγουρα σε ακατάλληλη πολιτεία. Απεχθάνομαι τις αντίξοες καιρικές συνθήκες. Οι χειμώνες στην Αϊόβα είναι τόσο παγεροί, που είμαστε αναγκασμένοι να σηκωνόμαστε τη νύχτα για να βεβαιωθούμε ότι τα ζώα δεν ξέμειναν σε κάποιο μέρος όπου κινδύνευαν να πεθάνουν από την παγωνιά. Τα νεογέννητα ζώα έπρεπε να τα μεταφέρουμε στο στάβλο και καμιά φορά να τα ζεστάνουμε για να διατηρηθούν στη ζωή. Τόσο πολύ κρύο κάνει στην Αϊόβα!
Ο πατέρας μου, ένας απίστευτα όμορφος, δυνατός, χαρισματικός και δραστήριος άντρας, βρισκόταν διαρκώς σε κίνηση. Τ’ αδέρφια μου κι εγώ νιώθαμε δέος μπροστά του. Τον σεβόμαστε και τον είχαμε σε πολύ μεγάλη υπόληψη. Τώρα ξέρω γιατί. Δεν υπήρχαν ασυνέπειες στη ζωή του. Ήταν έντιμος άνθρωπος με απαραβίαστες αρχές. Η φάρμα, που ο ίδιος είχε επιλέξει σαν επάγγελμα, ήταν το πάθος του. Κι ήταν ο καλύτερος σ’ αυτήν τη δουλειά. Η εκτροφή και η φροντίδα των ζώων του έδινε μεγάλη ευχαρίστηση. Αγαπούσε τη γη και τον έκανε να νιώθει περήφανος η καλλιέργεια της και η συγκομιδή των καρπών. Αρνιόταν να κυνηγήσει σε περίοδο που απαγορευόταν το κυνήγι, παρά το ότι τα ελάφια, οι φασιανοί, τα ορτύκια κι άλλα θηράματα αφθονούσαν στη φάρμα μας. Αρνιόταν να χρησιμοποιήσει χημικά λιπάσματα ή να ταϊσει τα ζώα με οτιδήποτε άλλο εκτός από φυσική τροφή. Μας εξήγησε γιατί το κάνει αυτό και γιατί έπρεπε να ενστερνιστούμε τα ίδια ιδεώδη. Σήμερα καταλαβαίνω πόσο ευσυνείδητος ήταν, γιατί αυτά γίνονταν στα μέσα της δεκαετίας του 1950, πριν αρχίσει η εκστρατεία για παγκόσμια προσπάθεια διατήρησης του περιβάλλοντος.
Ο πατέρας μου ήταν και πολύ ανυπόμονος άνθρωπος, αλλά όχι κατά τη διάρκεια των νυχτερινών εξορμήσεων που έκανε για να δει αν ήταν εντάξει τα ζώα. Ο δεσμός που αναπτύξαμε από εκείνες τις νυχτερινές ώρες που περνούσα μαζί του, είναι άρρηκτος. Αυτή η σχέση είχε τεράστια επίδραση στη ζωή μου. Έμαθα τόσα πολλά γι’ αυτόν. Ακούω συχνά άντρες και γυναίκες να λένε ότι πέρασαν τόσο λίγο χρόνο με τον πατέρα τους. Αλήθεια, το βασικό πρόβλημα πολλών σημερινών ανθρώπων είναι ότι ψάχνουν ν’ ανακαλύψουν τον πατέρα τους, που δε γνώρισαν ποτέ πραγματικά. Εγώ ήξερα τον δικό μου.
Εκείνη την εποχή πίστευα πως ήμουν το αγαπημένο του παιδί, δεν αποκλείεται όμως το καθένα από τα έξι παιδιά να ένιωθε το ίδιο. Αυτό, τώρα, ήταν και καλό και κακό. Το κακό ήταν ότι εμένα διάλεγε ο πατέρας μου να πάω μαζί του σ’ αυτές τις νυχτερινές ή τις πολύ πρωινές εξορμήσεις για να δούμε τα ζώα, και μου ήταν πολύ μισητό να σηκώνομαι από το ζεστό μου κρεβάτι για να βγω στον παγωμένο αέρα. Αλλά ο πατέρας μου ήταν ιδιαίτερα ευδιάθετος και πολύ γλυκός εκείνες τις ώρες. Ήταν ιδιαίτερα ευαίσθητος στα αισθήματα σου, υπομονετικός, τρυφερός, κι ήξερε ν’ ακούει με προσοχή. Η φωνή του ήταν απαλή και το χαμόγελο του μ’ έκανε να καταλαβαίνω το πάθος που ένιωθε η μητέρα μου γι’ αυτόν.
Ήταν αυτές τις ώρες που γινόταν πρότυπο δασκάλου – επικεντρώνοντας πάντα τη διδασκαλία του στα «γιατί», στην αιτία που γινόταν κάτι. Μπορούσε να μιλά ασταμάτητα σ’ όλη τη διάρκεια της μιας ή μιάμιση ώρας, που μας έπαιρνε ο γύρος της φάρμας. Μιλούσε για τις εμπειρίες του από τον πόλεμο, για τις αιτίες του πολέμου στον οποίο πήρε μέρος, για την περιοχή και τους ανθρώπους της, για τα αποτελέσματα του πολέμου και τον αντίκτυπο του. Έλεγε ξανά και ξανά την ιστορία. Στο σχολείο, έβρισκα το μάθημα της ιστορίας πολύ ενδιαφέρον και κάτι με το οποίο ήμουν εξοικειωμένη.
Μιλούσε για όσα αποκόμισε από τα ταξίδια του και μου εξηγούσε γιατί είναι τόσο σημαντικό να δεις τον κόσμο. Μου ενστάλαξε την ανάγκη και την αγάπη για τα ταξίδια. Επισκέφτηκα καμιά τριανταριά χώρες μέχρι να γίνω τριάντα χρονών.
Μιλούσε για την ανάγκη και την αγάπη της μάθησης και γιατί η σχολική παιδεία είναι σημαντική, και μου εξηγούσε τη διαφορά μεταξύ ευφυϊας και σοφίας. Ήθελε τόσο πολύ να συνεχίσω τις σπουδές μου μετά το λύκειο. «Μπορείς», έλεγε και ξανάλεγε. «Είσαι μία Μπουρς. Είσαι έξυπνη, έχεις δυνατό μυαλό και, μην το ξεχνάς, είσαι μία Μπουρς». Δεν υπήρχε περίπτωση να τον απογοητεύσω. Είχα περισσότερη από αρκετή αυτοπεποίθηση για να τα βγάλω πέρα με οποιοδήποτε είδος σπουδών. Τελικά πήρα το διδακτορικό μου και μετά πήγα για ένα δεύτερο. Αν και το πρώτο διδακτορικό ήταν για τον πατέρα μου, και το δεύτερο για μένα, υπήρχε αναντίρρητα μια αίσθηση περιέργειας και αναζήτησης που έκανε την απόκτηση και των δύο εύκολη.
Μιλούσε για αξίες και για απαιτήσεις στο θέμα της ποιότητας, για τη δημιουργία χαρακτήρα και για το τι σήμαινε αυτό στην πορεία της ζωής. Γράφω και διδάσκω ένα παρόμοιο θέμα. Έλεγε πώς πρέπει να αξιολογείς τις αποφάσεις σου, πότε να μετράς τις ζημιές σου και να τα παρατάς και πότε να επιμένεις, έστω και κάτω από αντίξοες συνθήκες. Μιλούσε για τις έννοιες «είμαι και γίνομαι» όχι απλά για το «έχω και παίρνω». Χρησιμοποιώ ακόμα αυτήν τη φράση: «Ποτέ μην πουλήσεις κινούμενη από συναισθήματα». Μιλούσε για ένστικτο και πώς μπορείς να ξεχωρίσεις ανάμεσα σ’ αυτό και στη συναισθηματική πώληση, καθώς και πώς να προσέχεις να μη σε ξεγελούν οι άλλοι. «Άκου πάντα το ένστικτο σου και έχε υπόψη σου ότι όλες οι απαντήσεις στα προβλήματα σου βρίσκονται μέσα σου», έλεγε. Να αποσύρεσαι σε κάποιο ήσυχο μέρος. Να ηρεμείς όσο χρειάζεται για να βρεις τις απαντήσεις μέσα σου και μετά να τους δίνεις προσοχή. Βρες κάτι που σου αρέσει να κάνεις και μετά ζήσε μια ζωή που να το δείχνει. Οι στόχοι σου πρέπει να πηγάζουν από τις αξίες σου και τότε η δουλειά σου θα ακτινοβολεί αυτό που ποθεί η καρδιά σου. Αυτό θα σε προστατέψει απ’ όλα τα ανόητα πράγματα που αποσπούν την προσοχή σου και που δεν κάνουν τίποτε άλλο παρά να σου τρώνε άδικα το χρόνο. Η ίδια η ζωή σου είναι συνάρτηση του χρόνου – η επιτυχία μετριέται από το πόσο μπορείς να αναπτυχθείς στα χρόνια ζωής που σου δόθηκαν. Να νοιάζεσαι για τους ανθρώπους, έλεγε, και πάντα να σέβεσαι τη μητέρα γη. Οπουδήποτε κι αν πρόκειται να ζήσεις, βεβαιώσου ότι μπορείς να βλέπεις τα δέντρα, τον ουρανό και τη γη.
Όταν συλλογιέμαι πόσο αγαπούσε και υπολόγιζε τα παιδιά του ο πατέρας μου, νιώθω οίκτο για τα παιδιά που δε θα γνωρίσουν ποτέ τον πατέρα τους κατά τον ίδιο τρόπο, ή δε θα αισθανθούν ποτέ τη δύναμη του χαρακτήρα, το ήθος, το ζήλο και την ευαισθησία συγκεντρωμένα όλα σ’ ένα πρόσωπο, όπως τα είδα εγώ στο δικό μου πατέρα. Ο πατέρας μου υπήρξε η ενσάρκωση αυτών που υποστήριζε. Κι ήξερα πάντα πως εννοούσε όσα έλεγε για μένα. Ήξερα ότι ένιωθε ότι άξιζα, κι ήθελε ν’ αντιληφθώ αυτήν την αξία μου.
Το μήνυμα του πατέρα μου είχε επίδραση σ’ εμένα, επειδή δεν είδα ποτέ να αντιφάσκει με τον τρόπο που ζούσε. Φιλοσόφησε τη ζωή του και τη ζούσε μέρα με τη μέρα. Αγόρασε και πλήρωσε σιγά σιγά περισσότερες από μια φάρμες (εργάζεται ακόμα όπως και τότε). Παντρεύτηκε και αγάπησε την ίδια γυναίκα για μια ολόκληρη ζωή. Η μητέρα μου κι αυτός, παντρεμένοι τώρα εδώ και πενήντα χρόνια, είναι ακόμα αχώριστοι και ερωτευμένοι. Είναι το καταπληκτικότερο ζευγάρι που γνώρισα ποτέ. Αγαπούσε την οικογένεια του τόσο πολύ. Μου πέρασε από το νου πως φερόταν πολύ εξουσιαστικά και προστατευτικά στα παιδιά του, τώρα όμως που είμαι γονιός καταλαβαίνω αυτές τις ανάγκες και αντιλαμβάνομαι την πραγματική τους σημασία. Πίστεψε ότι θα μας έσωζε από την ιλαρά και σχεδόν τα κατάφερε, κι αρνήθηκε πεισματικά να παραδωθεί σε καταστροφικές συνήθειες. Αντιλαμβάνομαι επίσης τώρα πόσο επίμονος ήταν στην προσπάθεια του να μας κάνει στοργικούς και υπεύθυνους ανθρώπους.
Της Bettie B. Youngs
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου