Πολλά χρόνια πριν, κατά τη διάρκεια μιας βόλτας για ψώνια, βρέθηκα μέσα σε ένα κατάστημα που εξειδικεύεται στην Γιαπωνέζικα έπιπλα, βοηθώντας έναν φίλο ο οποίος επίπλωνε το σπίτι του. Γρήγορα έγινε αντικείμενο της εξυπηρέτησης της μοναδικής πωλήτριας, μιας μικροκαμωμένης γυναίκας ντυμένης με ένα κιμονό η οποία τον είχε αρπάξει από το μπράτσο και άρχισε μια συζήτηση σχετικά με Γιαπωνέζικους πίνακες ζωγραφικής με δυνατή και έντονη φωνή. Το κεφάλι της μετά δυσκολίας έφτανε μέχρι τον ώμο του, αλλά, παρά το μέγεθος της, ο τρόπος της με έκανε να νιώσω άβολα και γλίστρησα προς την πόρτα, παραφυλώντας πίσω από ράφια και μπουφέδες, περιμένοντας μέχρι να τελειώσει τις αγορές του. Νόμιζα ότι είχα καταφέρει να μείνω κρυμμένη μέχρι, που χωρίς προειδοποίηση, η γυναίκα γύρισε και ήρθε προς το μέρος μου. Τότε είδα ότι ήταν πολύ μεγάλη σε ηλικία, πιθανόν ακόμη και κουφή, και ίσως αυτό εξηγούσε τη δυνατή φωνή της. Με έπιασε από το μπράτσο και άρχισε να με τραβάει μέσα από την έκθεση, ενθαρρύνοντας με με μικρούς θορύβους και επαναλαμβάνοντας «Έλα. Έλα». Προσπάθησα να της ξεφύγω αλλά για κάποιαν τόσο μικροσκοπική και εύθραυστη το κράτημα της ήταν δυνατό. Έτσι ακολούθησα, ακολουθούμενη από τον φίλο μου, ο οποίος διασκέδαζε ολοφάνερα από τον αγώνα μου.
Μάς πήρε μέσα στην αίθουσα στο πίσω μέρος του καταστήματος, που ήταν άδεια εκτός από τέσσερα ρολά, ένα σε κάθε τοίχο, που αντιπροσώπευαν τις εποχές. Αντίθετα με τους πίνακες μέσα στην αίθουσα της έκθεσης, αυτά είχαν την ποιότητα μουσειακών εκθεμάτων. Σε ένα από αυτά, ένα παλιό και γυριστό κλαδί ήταν ανθισμένο με εκατοντάδες μικρά ροζ άνθη. Το κλαδί και τα άνθη ήταν καλυμμένα με χιόνι. Ήταν εκπληκτικό.
Δείχνοντας μου αυτό, μου είπε, «Βλέπεις, βλέπεις; Φεβρουάριος! Έρχονται τα άνθη της δαμασκηνιάς!» Με τον παράξενο έντονο τρόπο της μου είπε ότι η δαμασκηνιά υπέφερε επειδή ήταν η πρώτη, άνθιζε νωρίς, μέσα στον Φεβρουάριο, συχνά ενώ ακόμη ήταν χειμώνας, στον σκληρό και κρύο καιρό. Άγγιξε το χιόνι πάνω στο κλαδί με το μικρό γεμάτο αρθρίτιδα χέρι της, κουνώντας το κεφάλι της. Κοιτάζοντας έντονα το πρόσωπο μου και κουνώντας ελαφρά το μπράτσο μου, είπε, «Άνθη της δαμασκηνιάς, το ξεκίνημα. Όπως η Γιαπωνέζα γυναίκα, το άνθος της δαμασκηνιάς ευγενικό, ευαίσθητο, μαλακό… και επιβιώνει».
Έμεινα προβληματισμένη για πολύ μετά από αυτό. Σαν γιατρός, νόμιζα ότι γνώριζα περί επιβίωσης, επειδή στην τελική ήμουν μέσα στον κλάδο της επιβίωσης. Είχα μάθει ότι η επιβίωση είναι θέμα εξειδίκευσης, δεξιότητας και δράσης, ικανότητας και γνώσης. Αυτό που μου είπε δεν είχε νόημα για μένα.
Αυτό με μπέρδευε και για άλλους λόγους. Όπως και τα άνθη της δαμασκηνιάς, κι εγώ είχα έρθει νωρίς. Η μητέρα μου είχε υποφέρει από τοξαιμία, και είχα γεννηθεί με επείγουσα καισαρική τομή πολύ κάτω από το κανονικό βάρος. Τον Φεβρουάριο του 1938, δεν ήταν αναμενόμενο ότι θα ζούσα. Καθ’ όλη τη διάρκεια της παιδικής μου ηλικίας μου έλεγαν ότι είχα επιζήσει χάρη στην εφεύρεση της θερμοκοιτίδας. Για πολλά χρόνια αισθανόμουν ευγνώμων για την τεχνολογία αυτή, αφού εξαρτιόταν η ζωή μου από αυτή για να ζήσω. Τώρα σαν νέα παιδίατρος, εργαζόμουν σε μια μονάδα εντατικής φροντίδας για πρόωρα χρησιμοποιώντας πολύ πιο δυνατή τεχνολογία για να κρατάω άλλα μωρά στη ζωή. Αλλά αυτό που μου είχε πει η ηλικιωμένη γυναίκα με έκανε να αναρωτηθώ. Ίσως η επιβίωση δεν ήταν μόνο θέμα της επιδέξιας χρήσης μιας αναπτυγμένης τεχνολογίας, ίσως υπήρχε κάτι εγγενές, κάποια δύναμη μέσα στα μικροσκοπικά εκείνα ροζ νεογέννητα, που κατέστησε ικανούς κι εκείνα και εμένα να επιζήσουμε. Αυτό δεν το είχα σκεφτεί ποτέ πριν.
Μου θύμισε κάτι που είχε συμβεί μια ανοιξιάτικη ημέρα όταν ήμουν δεκατεσσάρων. Ενώ ανέβαινα την Πέμπτη Λεωφόρο στη Νέα Υόρκη, έμεινα έκπληκτη να παρατηρώ δύο μικροσκοπικές λεπίδες χόρτου που είχαν φυτρώσει ανάμεσα στις πλάκες του πεζοδρομίου. Πράσινα και εύθραυστα, με κάποιο τρόπο είχαν ξεφυτρώσει μέσα από το τσιμέντο. Παρά το πλήθος που έπεφτε πάνω μου, σταμάτησα και τα κοίταξα με δυσπιστία. Η εικόνα αυτή έμεινε μαζί μου για πολύ καιρό, πιθανά επειδή μου φάνηκε θαυμαστή. Την εποχή εκείνη, η άποψη μου για την δύναμη ήταν πολύ διαφορετική. Καταλάβαινα την δύναμη της γνώσης, του πλούτου, της κυβέρνησης, και του νόμου. Δεν είχα εμπειρία ακόμη με αυτό το άλλο είδος δύναμης.
Τα ατυχήματα και οι φυσικές καταστροφές γίνονται συχνά η αιτία να νιώσουν οι άνθρωποι ότι η ζωή είναι εύθραυστη. Σύμφωνα με την εμπειρία μου, η ζωή μπορεί να αλλάξει απότομα και να τελειώσει χωρίς προειδοποίηση, αλλά η ζωή δεν είναι εύθραυστη. Υπάρχει διαφορά μεταξύ της μη μονιμότητας και της εύκολης θραύσης. Ακόμη και στο σωματικό επίπεδο, το σώμα είναι ένα περίπλοκο σχέδιο ελέγχων και ισορροπιών, κομψών στρατηγικών επιβίωσης πάνω σε στρατηγικές επιβίωσης, ισορροπίες και επανισορροπίες. Οποιοσδήποτε έχει γίνει μάρτυρας της ανάρρωσης από τέτοιες τεράστιες παρεμβατικές επεμβάσεις όπως η μεταμόσχευση μυελού των οστών ή η εγχείρηση ανοικτής καρδιάς φεύγει με μια αίσθηση βαθύ σεβασμού, αν όχι δέους, για την ικανότητα του σώματος να επιβιώνει. Αυτό ισχύει στην μεγάλη ηλικία καθώς και στην νεανική. Υπάρχει μια ανθεκτικότητα υπέρ της ζωής η οποία είναι παρούσα σε ενδοκυτταρικό επίπεδο χωρίς την οποία ακόμα και οι πιο εξελιγμένες ιατρικές επεμβάσεις δεν θα πετύχαιναν. Η προσπάθεια για ζωή είναι δυνατή ακόμη και στα πιο μικροσκοπικά ανθρώπινα όντα. Θυμάμαι σαν φοιτήτρια της ιατρικής να βλέπω έναν από τους δασκάλους μου να βάζει το δάκτυλο του μέσα στο στόμα ενός νεογέννητου και, μόλις το μωρό αρπάζονταν, να το σηκώνει απαλά λίγο από το κρεβάτι με τη δύναμη του πιπιλίσματος του.
Η αντοχή αυτή προς τη ζωή παραμένει σε όλους μας, αμείωτη, μέχρι τη στιγμή του θανάτου μας.
(Απόσπασμα από το βιβλίο της Rachel Naomi Remen, M.D., “Kitchen Table Wisdom”)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου