ΓΗΡΑΝΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Η αντίληψη του χρόνου είναι κατασκευή του εγκεφάλου. Το πόσο γρήγορα αντιλαμβανόμαστε το χρόνο να περνάει - ή το «χρόνο του νου» - μπορούμε να το διαχειριστούμε ή να το διαστρεβλώσουμε, καθώς το πώς  αξιολογούμε τον χρόνο διαφέρει ανάλογα με την κατάσταση της ύπαρξής μας κατά την κρίση.

                                   

Θα μπορούσε η γήρανση και η διάρκεια της ζωής να εξαρτώνται από αυτή την αντίληψη;

Οι άνθρωποι έχουν την τάση να βλέπουν τη θέλησή τους ως πιο καθοριστική των μελλοντικών γεγονότων παρά των παρελθόντων γεγονότων. Όταν αναλογιζόμαστε το μέλλον, αισθανόμαστε ότι έχουμε  επιλογή και είναι πιθανό να επηρεάσουμε τα μελλοντικά γεγονότα, αλλά όταν σκεπτόμαστε το παρελθόν μας, συχνά αισθανόμαστε ότι πολλά από τα πράγματα που έχουν συμβεί ήταν εκτός του ελέγχου μας. Όταν οι άνθρωποι βλέπουν ότι οι ενέργειές τους συνδέονται με αυτό που  συμβαίνει στην πραγματικότητα γύρω τους, η αντίληψή τους για την ελεύθερη βούληση αλλάζει ή, τουλάχιστον, ενεργοποιείται.

                                         

                              

Ομοίως, ο χρόνος του νου επίσης εξαρτάται από την μελλοντική κατάσταση της ύπαρξης σας που προβάλλετε. Αν μετράτε τον χρόνο μέχρι να σας κάνουν μια απονεύρωση, ο χρόνος επιταχύνεται καθώς περιμένετε. Αλλά αν μετράτε τις ημέρες που απομένουν μέχρι τη γέννηση του πρώτου παιδιού σας, ο χρόνος φαίνεται απαράδεκτα αργός. Εάν βαριέστε ή υποφέρετε, κάθε δευτερόλεπτο μετράει και ο χρόνος φαίνεται να επεκτείνεται ή να επιβραδύνεται. Όταν είστε σε έκσταση, οι στιγμές ρέουν μέσα από τα δάχτυλά σας.

Δεδομένου ότι η αντίληψη του χρόνου είναι μια κατασκευή του εγκεφάλου, τι θα συνέβαινε στην αίσθηση μας του χρόνου αν ξέραμε ότι θα μπορούσαμε να ζήσουμε μέχρι τα 150; Ή ακόμα 500;

                                 
 

Ριζοσπαστική Μακροζωία

Οι υποστηρικτές της «ριζοσπαστικής μακροζωίας» πιστεύουν ότι ο πρώτος άνθρωπος που θα ζήσει πάνω από 150 χρόνια έχει ήδη γεννηθεί. Ο δισεκατομμυριούχος Peter Diamandis αναπτύσσει τεχνικές προσδιορισμού της αλληλουχίας των γονιδίων για να κάνει τα «100 τα νέα 60». Άλλοι, όπως ο Aubrey de Gray, πιστεύουν ότι η έρευνα στη μακροζωία θα δώσει την δυνατότητα στην «μακροζωία να διαφύγει της ταχύτητας», το σημείο όταν η τεχνολογική μας ικανότητα να προσθέτουμε χρόνια στη ζωή μας θα φτάσει  το χρόνο που περνάει, μέχρι που όχι μόνον θα σταματήσουμε, αλλά θα νικήσουμε εντελώς τη γήρανση.

Το να έχουμε περισσότερο χρόνο μπορεί να ακούγεται θεϊκό, αλλά πολλοί φοβούνται ότι ο μακρύτερος χρόνος ζωής θα μας στερήσει το επείγον που προσδίδει στη ζωή νόημα και αξία και θα μας παρακινήσει να χρονοτριβούμε περισσότερο.

Είναι αλήθεια αυτό; Ζώντας περισσότερο θα αισθανόμαστε τον χρόνο περισσότερο;                                              

 Παρά την ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι η υποκειμενική ταχύτητα του χρόνου αυξάνεται με την ηλικία, τα εμπειρικά αποτελέσματα είναι αμφιλεγόμενα.

Η στιγμιαία αντίληψη για το πέρασμα του χρόνου και η αναδρομική κρίση των παρελθουσών χρονικών περιόδων είναι συνάρτηση της χρονολογικής ηλικίας. Ωστόσο, τα μικρά έως μέτρια αποτελέσματα αντιπροσωπεύουν το πολύ το 10% της διακύμανσης. Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν γενικά την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι το πέρασμα του χρόνου επιταχύνεται με την ηλικία.

Μια θεωρία υποστηρίζει ότι ο χρόνος επιταχύνεται καθώς γερνάμε αν λάβουμε υπόψη την αναλογικότητα της χρονικής αντίληψης που σχετίζεται με την ηλικία. Όσο μεγαλύτερη είναι η ηλικία σας , τόσο μικρότερο είναι το έτος, ως ποσοστό της συνολικής σας ζωής. Έτσι τα χρόνια περνούν όλο και γρηγορότερα. Όταν φτάσετε να είστε 98 ετών, ένα έτος είναι λίγο περισσότερο από το ένα τοις εκατό της ζωής σας και το αισθάνεστε φευγαλέα. Αλλά αν προσθέσετε περισσότερα χρόνια, δεν θα περάσει τόσο γρήγορα. Καθώς η διάρκεια ζωής παρατείνεται, το ένα έτος ζωής σε ηλικία 50 ετών θα φαίνεται μακρύτερο για κάποιον με διάρκεια ζωής 150 ή 100. Ο χρόνος θα επιβραδυνθεί αποτελεσματικά.

Από μια μαθηματική γωνία, αυτό έχει νόημα. Ωστόσο, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η θεωρία της αναλογικότητας αγνοεί τον ρόλο της προσοχής, του συναισθήματος και της καινοτομίας και ότι δεν έχει σημασία πόσο μακριά είναι η ζωή μας, αλλά αντίθετα με τι γεμίζουμε τη ζωή μας.

                                            

Γνωσιακοί ψυχολόγοι, όπως ο Martin Conway, λένε ότι είναι πιο πιθανό να θυμόμαστε με ενθουσιασμό εμπειρίες από την ηλικία των 15 έως 25 ετών – χρονική περίοδο των πρώτων εμπειριών: Οι πρώτες σεξουαλικές μας σχέσεις, οι πρώτες θέσεις εργασίας, τα πρώτα ταξίδια χωρίς γονείς, για πρώτη φορά μακριά από το σπίτι. Η σημαντικότητα - ή η απομνημόνευση - αυτών των εμπειριών αυξάνεται από την καινοτομία τους, σχηματίζοντας μια «καμπύλη ανάμνησης». Καθώς μπαίνουμε στα 30 μας και η καινοτομία υποχωρεί, λιγότερες μνήμες μένουν με την πάροδο του χρόνου. Αυτό είναι σημαντικό, διότι όσο λιγότερες αναμνήσεις έχουμε σε μια χρονική περίοδο, τόσο πιο γρήγορα η χρονική περίοδος φαίνεται να περνάει, σύμφωνα με τους γνωσιακούς ψυχολόγους. Με λιγότερες σημαντικές αναμνήσεις στα μετέπειτα χρόνια μας, ο χρόνος επιταχύνεται σταδιακά...

Αυτό θα συμβεί αν δεν γεμίσουμε αυτά τα χρόνια με πλούσιες και νέες εμπειρίες. Αυτό ακριβώς πρέπει να επιδιώξουν οι ερευνητές μακροζωίας: να αυξήσουμε όχι μόνο τον αριθμό των ετών που ζούμε, αλλά και να βελτιώσουμε την υγεία και τη λειτουργικότητά μας, ώστε να ζήσουμε πιο γεμάτοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Οι μακρύτερες ζωές θα μας επιτρέψουν να έχουμε δύο ή τρεις καριέρες, δύο ή τρεις γάμους ή οικογενειακές ζωές και ούτω καθεξής. Παρόλο που το σενάριο αυτό φαίνεται τώρα απίθανο, μπορεί τελικά να γίνει ο κανόνας.

                              

Από τη βρεφική ηλικία έως τα γεράματα, επιτυγχάνουμε ψυχοκοινωνικούς στόχους (π.χ. διαμόρφωση μιας αίσθησης ταυτότητας κατά την εφηβεία, διατήρηση της ψυχολογικής και βιολογικής ακεραιότητας, καθώς και αυτό που αφήνουμε πίσω μας στα γηρατειά). Οι θεωρητικοί της μνήμης λένε ότι οι συγκεκριμένες αναμνήσεις μας συγκεντρώνονται γύρω από αυτά τα «σημεία σημαντικών στόχων». Όσο περισσότερα έχουμε, τόσο περισσότερα βιώνουμε και θυμόμαστε και τόσο πιο αργά και με αφθονία ο χρόνος περνά.

Ίσως η αίσθηση του «επείγοντος» δεν είναι αυτό που δίνει το νόημα στη ζωή. Ίσως μια ζωή με περισσότερο χρόνο για να δημιουργήσουμε πλούσιες εμπειρίες και αναμνήσεις θα έχει νόημα από μόνη της, χωρίς να χρειάζεται να ζούμε σε υψηλές ταχύτητες.

 

Του Josh Richardson

ΠΩΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΦΑΙΝΕΤΑΙ, ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ ΚΑΙ ΜΥΡΙΖΕΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΤΑ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΜΑΣ

Μοιραζόμαστε τον ίδιο κόσμο με τα κατοικίδια μας, όπως δεν αντιλαμβανόμαστε την ίδια πραγματικότητα. 

                                          

Και οι γάτες και οι σκύλοι έχουν μόνο το 20 τοις εκατό των κωνικών φωτογραφικών υποδοχέων κυττάρων των ανθρώπων, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να δουν μόνο τα χρώματα μπλε και κίτρινα. Όλα τα άλλα χρώματα είναι αποχρώσεις του γκρι. Τα σκυλιά και οι γάτες δεν μπορούν επίσης να επικεντρωθούν σε απομακρυσμένα αντικείμενα. Αν κάποιος από εμάς ξύπνησε ένα πρωί με την όραση του κατοικίδιου μας, θα πηγαίναμε αμέσως στον οφθαλμίατρο. Η βραδινή όραση τόσο των σκύλων όσο και των γατών είναι καλύτερη από τη δική μας, ωστόσο, πιθανώς από εξελικτική αναγκαιότητα.

Ο κόσμος επίσης ακούγεται διαφορετικός στις γάτες και τα σκυλιά. Η κλίμακα ακρόασης των γατών φτάνει σε εντυπωσιακές δύο οκτάβες υψηλότερες από τις δικές μας σε υπερηχογράφημα, με τους θορύβους που κάνουν οι νυχτερίδες και τα τρωκτικά, να ηχούν σε αυτές τόσο ξεκάθαρα όσο ξεκάθαρα ηχούν σε εμάς οι στριγγλιές των παιδιών.

                                                     
Οι ανθρώπινες μύτες έχουν περίπου πέντε εκατομμύρια οσφρητικούς υποδοχείς, που μας επιτρέπουν να αντιλαμβανόμαστε τις οσμές. Οι γάτες έχουν περίπου δέκα έως δεκατέσσερις φορές αυτόν τον αριθμό, ενώ τα σκυλιά έχουν μεταξύ 150 και 300 εκατομμυρίων υποδοχείς, καθιστώντας την αίσθηση της όσφρησης στους σκύλους χίλιες φορές μεγαλύτερη από τη δική μας. Ακριβώς για αυτούς τους λόγους οι σκύλοι ανιχνευτές χρησιμοποιούνται από τις Δυνάμεις των Συνόρων της Αυστραλίας,  και εκπαιδεύονται ως σκύλοι προειδοποίησης για τον διαβήτη, καθώς και ως σκύλοι προειδοποίησης για τους ανθρώπους που ζουν με επιληψία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο διεξάγονται πρωτοποριακές δοκιμές για να διαπιστωθεί εάν τα Ιατρικά Σκυλιά Ανίχνευσης μπορούν να βοηθήσουν στην έγκαιρη ανίχνευση μιας ποικιλίας καρκίνων - συμπεριλαμβανομένου του προστάτη, του μαστού και άλλων - προσφέροντας μια πολύ διαφορετική μορφή «εργαστηριακού ελέγχου».
                                                           

Τα περισσότερα ζώα, συμπεριλαμβανομένων των γατών και των σκύλων, έχουν ένα πρόσθετο οσφρητικό σύστημα, το βορμοναζασικό όργανο (VNO), το οποίο πέφτει κάπου ανάμεσα στη μυρωδιά και τη γεύση. Όταν πέσουν πάνω σε μια μυρωδιά που τους ενδιαφέρει, τραβώντας το άνω χείλος τους προς τα πάνω και ανοίγοντας λίγο το στόμα τους για μερικά δευτερόλεπτα, αυτή η μυρωδιά / γεύση μπαίνει μέσα.

                                           

Οι ικανότητες των κατοικίδιων ζώων μας να ακούν και να μυρίζουν ξεπερνούν κατά πολύ τις δικές μας. Και άλλα ζώα έχουν εξαιρετικές αντιληπτικές δυνατότητες αρκετά διαφορετικές από εμάς. Τα κητοειδή, όπως τα δελφίνια, στην πραγματικότητα «βλέπουν» σε 3D χρησιμοποιώντας echolocation. Οι ελέφαντες επικοινωνούν σε ένα κύμα μπάσων το οποίο δεν μπορούμε να ακούσουμε, αλλά μπορούμε να νιώσουμε, ακριβώς στο ηλιακό πλέγμα, αν τύχει να είμαστε κοντά.

Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι έντονα οπτικά όντα. Πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτό που βλέπουμε είναι πολύ λιγότερο ζωντανό για τα κατοικίδια ζώα μας - και ότι μπορούν να ακούσουν και να μυρίσουν μια πολύ πιο συναρπαστική πραγματικότητα από αυτή που εμείς θα μπορέσουμε ποτέ να γνωρίσουμε.

 

(Απόσπασμα από το βιβλίο του David Michie, “Buddhism for Pet Lovers”)